Legionella risicoanalyse: wat, wanneer, hoe?

De legionella risicoanalyse is een onderzoek van je leidingwaterinstallatie waarbij wordt vastgesteld waar de risico's op legionellagroei zitten. Voor eigenaren en beheerders van prioritaire instellingen is deze analyse wettelijk verplicht. Het rapport vormt de basis voor het beheersplan waarmee je legionella voorkomt.

Wat is een risicoanalyse precies?

Bij een risicoanalyse inspecteert een gecertificeerd adviseur de complete drinkwaterinstallatie van een gebouw. Dat omvat:

Visuele inspectie van de installatie (boilers, leidingen, tappunten, mengkranen, douchesystemen)
Temperatuurmetingen op diverse punten in de warm- en koudwaterleidingen
Inventarisatie van risicofactoren: dode leidingen, stilstaand water, onvoldoende temperatuur, verouderde materialen
Beoordeling van het leidingschema: klopt de tekening met de werkelijkheid?
Inventarisatie van het gebruik: welke tappunten worden regelmatig gebruikt, welke niet?

Het resultaat is een rapport met een risicoscore per onderdeel van de installatie en concrete aanbevelingen om de risico's te verlagen.

Wanneer is een risicoanalyse verplicht?

De Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit bepalen dat eigenaren van prioritaire instellingen verplicht zijn om een risicoanalyse te laten uitvoeren. Prioritaire instellingen zijn:

Ziekenhuizen en overige zorginstellingen met overnachting
Hotels, pensions en Bed & Breakfasts
Campings en vakantieparken
Zwembaden en sauna's
Opvangcentra (asielzoekerscentra, daklozenopvang)
Penitentiaire inrichtingen (gevangenissen)
Gebouwen met een collectieve waterinstallatie die water levert aan meer dan een gebruiker

Daarnaast zijn er installaties die niet wettelijk verplicht zijn, maar waar een risicoanalyse sterk wordt aanbevolen:

Kantoorgebouwen met meer dan 100 werknemers
Scholen en universiteiten
Sportcomplexen en fitnesscentra
Woonzorgcomplexen
Appartementencomplexen met een centrale waterinstallatie

BRL 6010: de kwaliteitsnorm

De risicoanalyse mag alleen worden uitgevoerd door een bedrijf dat gecertificeerd is volgens BRL 6010 (Beoordelingsrichtlijn 6010). Dit certificaat garandeert dat:

Het bedrijf beschikt over gekwalificeerde legionellapreventie-adviseurs
De adviseurs een erkend examen hebben afgelegd
Het bedrijf jaarlijks wordt geaudit door een certificeringsinstantie (KIWA of DEKRA)
De risicoanalyse voldoet aan de wettelijke eisen

Als je een risicoanalyse laat uitvoeren door een niet-gecertificeerd bedrijf, is het rapport niet rechtsgeldig. De ILT (Inspectie Leefomgeving en Transport) kan je beboeten alsof je geen risicoanalyse hebt.

Wat staat er in het rapport?

Een goed risicoanalyserapport bevat minimaal:

1. Installatiebeschrijving

Schematische tekening van de leidingwaterinstallatie
Type warmwateropwekking (boiler, cv-ketel, warmtepomp)
Aantal en locatie van tappunten
Materialen van leidingen en koppelingen

2. Risico-inventarisatie

Overzicht van alle geidentificeerde risicofactoren
Per risicofactor een beoordeling (laag, midden, hoog)
Specifieke locaties waar de risico's het grootst zijn

3. Temperatuurrapportage

Gemeten temperaturen op alle meetpunten
Vergelijking met de normen (warmwater minimaal 55 graden aan het tappunt, koudwater maximaal 25 graden)
Tijdsverloop van de temperatuur na openen van de kraan

4. Aanbevelingen

Concrete maatregelen om de risico's te verlagen
Prioritering van de maatregelen (wat moet als eerste?)
Indicatie van kosten per maatregel

5. Beheersplan

Welke beheersmaatregelen moeten worden genomen
Met welke frequentie
Wie is verantwoordelijk
Hoe worden de resultaten vastgelegd

Hoe kies je een goed bureau?

Bij het selecteren van een legionellapreventie adviesbureau let je op:

BRL 6010 certificering: check dit op de website van KvINL of de KIWA certificaatzoeker. Zonder certificering is het rapport waardeloos.
Onafhankelijkheid: kies bij voorkeur een bureau dat alleen adviseert en niet zelf ook de beheersmaatregelen uitvoert. Zo voorkom je dat het bureau extra werk voor zichzelf genereert.
Ervaring met jouw type gebouw: een ziekenhuis stelt andere eisen dan een hotel. Vraag naar referenties van vergelijkbare projecten.
Volledigheid van het rapport: vraag vooraf wat er in het rapport komt te staan. Een goed bureau levert een installatieschema, temperatuurrapportage en concreet beheersplan.
Prijs: vraag minimaal drie offertes aan. Grote prijsverschillen komen voor, maar het goedkoopste is niet altijd het beste. Let op wat er voor die prijs wordt geleverd.

Hoe lang duurt een risicoanalyse?

De doorlooptijd hangt af van de omvang van de installatie:

Type gebouw	Inspectie ter plaatse	Rapport
Klein kantoor / B&B	2-4 uur	1-2 weken
Hotel (50-100 kamers)	1-2 dagen	2-3 weken
Ziekenhuis / zorginstelling	2-5 dagen	3-4 weken
Groot complex (campus)	1-2 weken	4-6 weken

Hoe vaak moet de risicoanalyse worden herhaald?

De wet schrijft geen vaste herhaalfrequentie voor, maar:

Na een verbouwing of aanpassing van de waterinstallatie is een nieuwe of aanvullende risicoanalyse nodig
De meeste deskundigen adviseren om de risicoanalyse elke 3 tot 5 jaar te laten actualiseren
Bij wijziging van het gebruik van het gebouw (bijvoorbeeld van kantoor naar hotel) is een nieuwe analyse verplicht
Na een legionellabesmetting wordt altijd een nieuwe risicoanalyse uitgevoerd

Veelgestelde vragen

Mag de gebouweigenaar zelf de risicoanalyse doen?

Nee. De risicoanalyse moet worden uitgevoerd door een BRL 6010 gecertificeerd bedrijf. De eigenaar mag wel zelf de dagelijkse beheersmaatregelen (temperatuurmetingen, spoelen) uitvoeren, mits het beheersplan dit toestaat.

Wat kost een risicoanalyse?

Afhankelijk van de grootte en complexiteit van de installatie kost een risicoanalyse tussen de 500 en 5.000 euro. Lees meer in ons artikel over de kosten van legionellapreventie.

Wat als ik geen risicoanalyse heb?

Als je een prioritaire instelling beheert zonder geldige risicoanalyse, loop je het risico op een boete van de ILT. Bovendien ben je bij een legionella-uitbraak aansprakelijk voor de gevolgen.

Laatst bijgewerkt: april 2026